Dành riêng băng tần 900 MHz và 1900 MHz cho thông tin di động đường sắt, nhà mạng phải phối hợp chống nhiễu từ 24/12/2026

Một đoàn tàu chạy 350 km/h phụ thuộc vào sóng vô tuyến không kém gì đường ray. Tín hiệu điều khiển chạy tàu, liên lạc giữa lái tàu và trung tâm điều độ, cuộc gọi khẩn cấp và ngày càng nhiều dữ liệu hình ảnh từ đoàn tàu đều đi qua một mạng di động chuyên dụng dựng dọc tuyến. Việt Nam đang chuẩn bị nhiều tuyến như vậy, trong đó có đường sắt tốc độ cao Bắc – Nam, nên cần có tần số cho mạng này. Một thông tư ngắn của Bộ Khoa học và Công nghệ vừa giải quyết việc đó.

Văn bản

Thông tư 67/2026/TT-BKHCN có tên Quy hoạch băng tần 874,4-880 MHz, 919,4-925 MHz và băng tần 1900-1910 MHz cho hệ thống thông tin di động đường sắt tại Việt Nam.

  • Cơ quan ban hành: Bộ Khoa học và Công nghệ, theo đề nghị của Cục trưởng Cục Tần số vô tuyến điện
  • Ngày ký: 6/11/2026, Bộ trưởng Vũ Hải Quân ký
  • Đăng tải: trên Hệ thống văn bản của Chính phủ ngày 12/11/2026
  • Hiệu lực: từ 24/12/2026
  • Căn cứ: Luật Tần số vô tuyến điện số 42/2009/QH12 được sửa đổi, bổ sung năm 2022 và Quy hoạch phổ tần số vô tuyến điện quốc gia ban hành kèm Quyết định 37/2025/QĐ-TTg

Thông tư rất gọn: 5 điều, 4 trang.

Quy hoạch những gì

Thông tư dành hai phần phổ tần cho hệ thống thông tin di động đường sắt “phục vụ mục đích điều khiển, bảo đảm an toàn, điều hành đường sắt” (Điều 1):

  • Cặp băng tần 900 MHz. Đoạn 874,4-880 MHz là đường lên (từ tàu về mạng), đoạn 919,4-925 MHz là đường xuống, dùng phương thức song công phân chia theo tần số (FDD). Mỗi chiều là một khối 5,6 MHz, gọi là R1 và R’1.
  • Băng tần 1900 MHz. Đoạn 1900-1910 MHz là một khối 10 MHz, gọi là R2, dùng phương thức song công phân chia theo thời gian (TDD).

Đây đúng là các băng tần mà CEPT, tổ chức điều phối phổ tần châu Âu, đã dành cho thông tin vô tuyến đường sắt trong Quyết định ECC (20)02. Cặp 900 MHz dùng được cho GSM-R, hệ thống đường sắt nền 2G đang chạy trên phần lớn các tuyến tốc độ cao thế giới, và cho FRMCS (Future Railway Mobile Communication System), hệ thống kế nhiệm dựa trên 5G. Băng 1900 MHz TDD được định hướng cho FRMCS. Chọn cùng băng tần với quốc tế giúp đường sắt Việt Nam mua được thiết bị tiêu chuẩn trên thị trường.

Thông tư nói rõ không áp dụng cho quy hoạch băng tần để thiết lập mạng viễn thông công cộng di động mặt đất. Các băng tần này để vận hành đường sắt, không phải để phát sóng cho điện thoại của hành khách.

Có một điểm khác giữa dự thảo và bản chính thức. Báo chí đưa tin về dự thảo hồi tháng 7/2026 mô tả băng 1900 MHz được chia thành hai khối 5 MHz. Bản ký ban hành để một khối 10 MHz.

Ai phải phối hợp với ai

Phần lớn nội dung thông tư là về chống nhiễu, vì băng tần đường sắt nằm sát những đoạn phổ thương mại đông đúc.

  • Giữa các đơn vị được cấp phép cho đường sắt (Điều 2). Ở khu vực vùng phủ sóng chồng lấn hoặc liền kề, nơi các tuyến giao nhau hoặc chạy song song và tại ga dùng chung, các bên phải thỏa thuận phương án sử dụng tần số và giải pháp kỹ thuật. Nội dung có thể gồm vùng phủ sóng, cường độ trường tại ranh giới vùng phủ, vị trí, công suất phát, độ cao và hướng ăng-ten của trạm gốc, cách chia kênh trong khối băng tần. Riêng băng 1900 MHz TDD còn phải thống nhất đồng bộ thời gian và cấu hình khung dữ liệu. Việc phối hợp bắt đầu từ khâu quy hoạch, thiết kế mạng và kéo dài suốt thời gian khai thác.
  • Nhà mạng ở băng 1800 MHz và 2100 MHz (Điều 3). Đoạn 1900-1910 MHz nằm giữa phổ di động công cộng 1805-1880 MHz và 1920-1980 MHz. Doanh nghiệp được cấp phép ở băng 1920-1980 MHz phải chủ động có giải pháp tránh bị nhiễu từ máy phát của hệ thống đường sắt, như nâng cao độ chọn lọc máy thu, điều chỉnh vị trí, độ cao, hướng ăng-ten. Đơn vị đường sắt và nhà mạng ở cả hai băng lân cận phải phối hợp về bộ lọc, công suất, ăng-ten để bảo đảm hệ thống đường sắt “hoạt động an toàn, ổn định”.
  • Nhà mạng ở băng 900 MHz (Điều 4). Đơn vị đường sắt và doanh nghiệp di động công cộng ở các băng 890-915 MHz, 935-960 MHz phải thỏa thuận phương án tần số và giải pháp kỹ thuật ngay từ giai đoạn quy hoạch.
  • Người dùng băng 918,4-923 MHz (Điều 4). Tổ chức, cá nhân được cấp phép ở băng này, vốn chồng lên đường xuống của đường sắt, phải chủ động phối hợp với đơn vị đường sắt. Báo chí khi đưa tin về dự thảo cho biết đoạn 920-923 MHz hiện được cấp phép cho hệ thống thu phí không dừng.

Cách viết của thông tư đặt phần lớn trách nhiệm lên phía thương mại. Mục tiêu nêu trong từng điều là bảo vệ mạng đường sắt, vì mạng này gánh các chức năng an toàn.

Thay thế quy định nào

Thông tư bãi bỏ các khoản 2.1.2, 2.2.1 Điều 1 và các quy định liên quan đến băng tần 874,4-880 MHz, 919,4-925 MHz tại Quyết định 25/2008/QĐ-BTTTT ngày 16/4/2008. Đó là quy hoạch băng tần cho các hệ thống thông tin di động tế bào số trong các dải 821-960 MHz và 1710-2200 MHz. Nói cách khác, hai đoạn 900 MHz này được chuyển từ quy hoạch di động tế bào sang quy hoạch đường sắt.

Vì sao ban hành lúc này

Động lực là các dự án đường sắt. Báo chí đưa tin về dự thảo hồi tháng 7/2026 nhắc tới tuyến Hà Nội – Quảng Ninh và Bến Thành – Cần Giờ, đều thiết kế 350 km/h, cùng tuyến Bắc – Nam; các nhà cung cấp thiết bị đã đề xuất dùng FRMCS cho các dự án này. Khi đó Cục Tần số vô tuyến điện cho rằng cần quy hoạch cả 900 MHz và 1900 MHz để định hướng rõ ràng, và nhận định đường sắt thế giới sẽ chuyển dần từ GSM-R sang FRMCS sau năm 2030. Đường sắt tốc độ cao và đường sắt đô thị nằm trong danh mục công nghệ chiến lược; báo chí cũng nêu Việt Nam là một trong số ít nước ngoài châu Âu quy hoạch đồng thời cả hai băng tần cho đường sắt.

Tác động thực tế

  • Chủ đầu tư đường sắt và nhà tích hợp hệ thống đã biết phải thiết kế theo tần số nào. Họ có thể chọn thiết bị FRMCS hoặc GSM-R theo các băng chuẩn 3GPP, và nên tính trước chi phí, thời gian phối hợp với nhà mạng ngay từ khâu thiết kế.
  • Doanh nghiệp di động có trạm 900 MHz, 1800 MHz hoặc 2100 MHz gần đường sắt có thể phải lắp bộ lọc, chỉnh ăng-ten hoặc công suất, và cần một đầu mối làm việc với từng đơn vị đường sắt.
  • Hệ thống thu phí không dừng và người dùng khác quanh 918-923 MHz phải phối hợp ở những nơi thiết bị nằm gần tuyến đường sắt.
  • Nhà sản xuất, nhập khẩu thiết bị thuộc đối tượng áp dụng; thiết bị vô tuyến bán để dùng tại Việt Nam phải phù hợp quy hoạch này.
  • Người dùng điện thoại không thấy thay đổi trực tiếp, vì các băng tần này không dùng cho mạng công cộng.

Những điểm còn bỏ ngỏ

  • Ai được cấp phép. Thông tư quy hoạch băng tần nhưng không nói ai được cấp phép và cấp theo cách nào. Khi nhiều tuyến thuộc các chủ đầu tư khác nhau, việc dùng chung được để cho các điều khoản phối hợp.
  • Không có thời hạn, không có cơ chế giải quyết bất đồng. Nghĩa vụ phối hợp không kèm thời hạn hay thủ tục khi các bên không thống nhất được. Quyết định 52/2026/QĐ-TTg về nhiễu giữa đài dân sự và đài quốc phòng, an ninh là ví dụ về loại quy trình có mốc thời gian mà thông tư này chưa có.
  • Người đang dùng hai đoạn 900 MHz. Thông tư không cho biết hiện có ai đang dùng 874,4-880 MHz hay 919,4-925 MHz theo quy hoạch năm 2008, cũng như họ sẽ được chuyển đi thế nào.

Bạn đọc có thể xem thêm bài về Luật 20/2026/QH16 sửa đổi Luật Tần số vô tuyến điện, Thông tư 44/2026 về kiểm tra tần số và Quyết định 52/2026/QĐ-TTg về xử lý nhiễu giữa đài dân sự và đài quốc phòng, an ninh.

Nguồn

Bài viết mang tính thông tin, không phải tư vấn pháp lý.